ch03
'చదువు' అనే ఈ అధ్యాయం విద్య యొక్క ప్రాముఖ్యతను, దాని ద్వారా కలిగే ప్రయోజనాలను వివరిస్తుంది. పద్య భాగంలో ఉన్న కవి పరిచయం, పద్యాల భావాలు, వాటిలోని అలంకారాలు, ఛందస్సు వంటి అంశాలు ముఖ్యమైనవి. అలాగే, ఈ అధ్యాయంలో ఇచ్చిన వ్యాకరణాంశాలు, పదజాలం కూడా విద్యార్థులకు చాలా ఉపయోగపడతాయి. పరీక్షల కోణంలో ఈ అంశాలపై పట్టు సాధించడం చాలా అవసరం.
సంధి - నిర్వచనం, రకాలు
సంధి అంటే రెండు పదాలు కలిసినప్పుడు మొదటి పదం చివరి అక్షరం (పూర్వ పదం) మరియు రెండవ పదం మొదటి అక్షరం (పర పదం) మధ్య జరిగే మార్పు. ఈ మార్పు వల్ల శబ్ద సౌలభ్యం ఏర్పడుతుంది.
- పూర్వ పదం (పూర్వ స్వరము): మొదటి పదం చివరి అక్షరం.
- పర పదం (పర స్వరము): రెండవ పదం మొదటి అక్షరం.
సంధుల రకాలు (Types of Sandhulu)
సంధులు ప్రధానంగా రెండు రకాలు:
- తెలుగు సంధులు: తెలుగు భాషకు ప్రత్యేకమైనవి. వీటిని 'దేశీయ సంధులు' అని కూడా అంటారు.
- ఉదాహరణలు: అత్వ సంధి, ఇత్వ సంధి, ఉత్వ సంధి, యడాగమ సంధి, దురుక్త సంధి.
- సంస్కృత సంధులు: సంస్కృత భాష నుండి తెలుగులోకి వచ్చినవి. వీటిని 'ఆగమ సంధులు' లేదా 'తత్సమ సంధులు' అని కూడా అంటారు.
- ఉదాహరణలు: సవర్ణదీర్ఘ సంధి, గుణ సంధి, వృద్ధి సంధి, యణాదేశ సంధి, జష్త్వ సంధి, శ్చుత్వ సంధి.
సంధి నిత్యం, వైకల్పికం, బహుళం, అన్యవిధం
సంధి జరిగే విధానాన్ని బట్టి నాలుగు రకాలుగా విభజిస్తారు:
- నిత్యం (Nityam): సంధి తప్పనిసరిగా జరుగుతుంది. సంధి లేని రూపం ఉండదు.
- ఉదా: రాముడు + అతడు = రాముడతడు
- వైకల్పికం (Vaikalpikam): సంధి జరగవచ్చు, జరగకపోవచ్చు. రెండు రూపాలు చెల్లుతాయి.
- ఉదా: మామిడి + ఆకు = మామిడాకు / మామిడి ఆకు
- బహుళం (Bahulam): సంధి కొన్నిసార్లు నిత్యంగా, కొన్నిసార్లు వైకల్పికంగా, కొన్నిసార్లు అసలు జరగకుండా, కొన్నిసార్లు వేరే విధంగా జరుగుతుంది. దీనికి ఒక నిర్దిష్ట నియమం ఉండదు.
- ఉదా: కడు + ఆకలి = కడుపాకలి (నిత్యం), నిత్యం + అగు = నిత్యమగు (వైకల్పికం)
- అన్యవిధం (Anyavidham): సంధి వేరే విధంగా జరుగుతుంది. నియమానికి భిన్నంగా ఉంటుంది.
- ఉదా: పగలు + ఎల్ల = పగలెల్ల (పగలెల్ల అనేది నియమానికి భిన్నంగా ఏర్పడింది)
గుర్తుంచుకోండి: సంధి అనేది రెండు పదాలను కలిపేటప్పుడు శబ్ద సౌలభ్యం కోసం ఏర్పడే మార్పు. ఇది భాషకు అందాన్ని, లయాత్మకతను ఇస్తుంది.
సంధి: రెండు స్వరాలు పక్కపక్కన వచ్చినప్పుడు, పూర్వస్వరం లోపించి పరస్వరం నిలవడం లేదా రెండు స్వరాల మధ్య కొత్త అక్షరం చేరడం సంధి.
తెలుగు వ్యాకరణంలో సంధులు చాలా ముఖ్యమైనవి. ఇవి పదాలను కలిపి అర్థాన్ని స్పష్టంగా తెలియజేయడానికి సహాయపడతాయి.
తెలుగు సంధులు
తెలుగు సంధులు తెలుగు భాషకు ప్రత్యేకమైనవి. వీటిని దేశీయ సంధులు అని కూడా అంటారు. ముఖ్యమైన తెలుగు సంధులు:
1. అత్వ సంధి (Atva Sandhi)
- సూత్రం: అత్తునకు సంధి బహుళం.
- అర్థం: అకారం (అ) చివర ఉన్న పదానికి సంధి బహుళంగా జరుగుతుంది.
- 'బహుళం' అంటే నిత్యం, వైకల్పికం, అసలు జరగకపోవడం, అన్యవిధం - ఈ నాలుగు రకాలుగా జరగవచ్చు.
- వివరణ: పూర్వ పదం చివర 'అ' కారం ఉండి, పర పదం మొదట ఏదైనా అచ్చు వస్తే, అప్పుడు సంధి జరుగుతుంది.
- ఉదాహరణలు:
- రామ + అయ్య = రామయ్య (నిత్యం)
- ఏమి + అంటివి = ఏమంటివి (నిత్యం)
- చూడక + ఉండి = చూడకుండి (నిత్యం)
- మేన + అల్లుడు = మేనల్లుడు / మేన అల్లుడు (వైకల్పికం)
- వచ్చిన + అప్పుడు = వచ్చినప్పుడు / వచ్చిన అప్పుడు (వైకల్పికం)
2. ఇత్వ సంధి (Itva Sandhi)
- సూత్రం: ఇత్తునకు సంధి నిత్యం.
- అర్థం: ఇకారం (ఇ) చివర ఉన్న పదానికి సంధి నిత్యంగా జరుగుతుంది.
- వివరణ: పూర్వ పదం చివర 'ఇ' కారం ఉండి, పర పదం మొదట ఏదైనా అచ్చు వస్తే, అప్పుడు సంధి జరుగుతుంది.
- ఉదాహరణలు:
- ఏమి + అయ్యెను = ఏమయ్యెను (నిత్యం)
- అక్కడ + ఏమి = అక్కడేమి (నిత్యం)
- ఇది + ఎక్కడ = ఇదెక్కడ (నిత్యం)
- మరి + ఏమి = మరేమి (నిత్యం)
3. ఉత్వ సంధి (Utva Sandhi)
- సూత్రం: ఉత్తునకు అచ్చు పరమైనప్పుడు సంధి నిత్యం.
- అర్థం: ఉకారం (ఉ) చివర ఉన్న పదానికి అచ్చు పరమైనప్పుడు సంధి నిత్యంగా జరుగుతుంది.
- వివరణ: పూర్వ పదం చివర 'ఉ' కారం ఉండి, పర పదం మొదట ఏదైనా అచ్చు వస్తే, అప్పుడు సంధి జరుగుతుంది.
- ఉదాహరణలు:
- రాముడు + అతడు = రాముడతడు (నిత్యం)
- ఏల + ఉంటివి = ఏలుంటివి (నిత్యం)
- అతడు + ఎక్కడ = అతడెక్కడ (నిత్యం)
- చెట్టు + ఎక్కి = చెట్టెక్కి (నిత్యం)
4. యడాగమ సంధి (Yadagama Sandhi)
- సూత్రం: సంధి లేని చోట స్వరంబుల మధ్య యడాగమంబు వచ్చు.
- అర్థం: సంధి జరగని చోట, రెండు అచ్చుల మధ్య 'య్' అనే అక్షరం ఆగమంగా (కొత్తగా) వస్తుంది.
- వివరణ: పూర్వ పదం చివర అచ్చు ఉండి, పర పదం మొదట అచ్చు ఉన్నప్పుడు, సంధి జరగడానికి అవకాశం లేనప్పుడు లేదా వైకల్పికంగా ఉన్నప్పుడు, రెండు అచ్చుల మధ్య 'య్' అనే అక్షరం వచ్చి చేరుతుంది.
- ఉదాహరణలు:
- మామిడి + ఆకు = మామిడియాకు (ఇక్కడ 'మామిడాకు' అని కూడా అవుతుంది, కాబట్టి వైకల్పికం)
- అమ్మ + ఇచ్చెను = అమ్మయిచ్చెను
- అది + ఎక్కడ = అదియెక్కడ
5. దురుక్త సంధి (Durukta Sandhi)
- సూత్రం: దురుక్త సంధిలో 'డు' వర్ణం లోపిస్తుంది.
- వివరణ: 'డు' వర్ణంతో అంతమయ్యే పదాలు కలిసినప్పుడు 'డు' లోపించి సంధి జరుగుతుంది. ఇది చాలా అరుదుగా వస్తుంది.
- ఉదాహరణలు:
- రాముడు + వచ్చెను = రాము వచ్చెను (డు లోపించింది)
- గొప్పవాడు + అయ్యెను = గొప్పవాడయ్యెను (డు లోపించి 'య్' ఆగమం వచ్చింది)
తెలుగు సంధుల్లో అత్వ, ఇత్వ, ఉత్వ సంధులు చాలా ముఖ్యమైనవి. వీటి సూత్రాలు, ఉదాహరణలు బాగా గుర్తుంచుకోండి. 'బహుళం' అనే పదం అత్వ సంధికి మాత్రమే వర్తిస్తుందని గుర్తుంచుకోండి.
అత్వ సంధిలో 'బహుళం' అంటే ఎప్పుడూ సంధి జరగదని తప్పుగా అర్థం చేసుకోకూడదు. బహుళం అంటే నాలుగు రకాలుగా జరగవచ్చని అర్థం.
సంస్కృత సంధులు
సంస్కృత సంధులు సంస్కృత భాష నుండి తెలుగులోకి వచ్చినవి. వీటిని ఆగమ సంధులు లేదా తత్సమ సంధులు అని కూడా అంటారు. ఇవి తెలుగు భాషలో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడతాయి.
1. సవర్ణదీర్ఘ సంధి (Savarnadeergha Sandhi)
- సూత్రం: అ, ఇ, ఉ, ఋ లకు సవర్ణములైన అచ్చులు పరమైనప్పుడు వాని దీర్ఘములు ఏకాదేశమగును.
- అర్థం: 'అ, ఇ, ఉ, ఋ' అనే హ్రస్వ అచ్చులకు అవే అచ్చులు (సవర్ణములు) పరమైనప్పుడు, వాటి దీర్ఘాక్షరాలు ('ఆ, ఈ, ఊ, ౠ') ఆదేశంగా వస్తాయి.
- వివరణ: ఒకే రకమైన అచ్చులు (హ్రస్వమైనా, దీర్ఘమైనా) పక్కపక్కన వచ్చినప్పుడు, వాటి స్థానంలో దీర్ఘాక్షరం వస్తుంది.
- ఉదాహరణలు:
- రామ + ఆలయం = రామాలయం (అ + ఆ = ఆ)
- కవి + ఇంద్రుడు = కవీంద్రుడు (ఇ + ఇ = ఈ)
- భాను + ఉదయం = భానుదయం (ఉ + ఉ = ఊ)
- పితృ + ఋణం = పితౄణం (ఋ + ఋ = ౠ)
2. గుణ సంధి (Guna Sandhi)
- సూత్రం: అకారమునకు ఇ, ఉ, ఋ లు పరమైనప్పుడు క్రమముగా ఏ, ఓ, అర్ లు ఏకాదేశమగును.
- అర్థం: పూర్వ పదం చివర 'అ' కారం ఉండి, పర పదం మొదట 'ఇ' కారం వస్తే 'ఏ' కారం, 'ఉ' కారం వస్తే 'ఓ' కారం, 'ఋ' కారం వస్తే 'అర్' కారం ఆదేశంగా వస్తాయి.
- వివరణ: 'అ' కారానికి 'ఇ, ఉ, ఋ' లు పరమైనప్పుడు 'ఏ, ఓ, అర్' అనే గుణాలు వస్తాయి. అందుకే దీనిని గుణ సంధి అంటారు.
- ఉదాహరణలు:
- దేవ + ఇంద్రుడు = దేవేంద్రుడు (అ + ఇ = ఏ)
- సూర్య + ఉదయం = సూర్యోదయం (అ + ఉ = ఓ)
- మహా + ఋషి = మహర్షి (ఆ + ఋ = అర్)
3. వృద్ధి సంధి (Vriddhi Sandhi)
- సూత్రం: అకారమునకు ఏ, ఐ లు పరమైనప్పుడు ఐ కారము, ఓ, ఔ లు పరమైనప్పుడు ఔ కారము ఏకాదేశమగును.
- అర్థం: పూర్వ పదం చివర 'అ' కారం ఉండి, పర పదం మొదట 'ఏ' లేదా 'ఐ' వస్తే 'ఐ' కారం, 'ఓ' లేదా 'ఔ' వస్తే 'ఔ' కారం ఆదేశంగా వస్తాయి.
- వివరణ: 'అ' కారానికి 'ఏ, ఐ, ఓ, ఔ' లు పరమైనప్పుడు 'ఐ, ఔ' అనే వృద్ధులు వస్తాయి. అందుకే దీనిని వృద్ధి సంధి అంటారు.
- ఉదాహరణలు:
- ఏక + ఏక = ఏకైక (అ + ఏ = ఐ)
- మహా + ఐశ్వర్యం = మహైశ్వర్యం (ఆ + ఐ = ఐ)
- వన + ఓషధి = వనౌషధి (అ + ఓ = ఔ)
- మహా + ఔషధం = మహౌషధం (ఆ + ఔ = ఔ)
4. యణాదేశ సంధి (Yanadesha Sandhi)
- సూత్రం: ఇ, ఉ, ఋ లకు అసవర్ణములైన అచ్చులు పరమైనప్పుడు క్రమముగా య, వ, ర లు ఆదేశమగును.
- అర్థం: పూర్వ పదం చివర 'ఇ, ఉ, ఋ' లు ఉండి, పర పదం మొదట వాటికి సవర్ణం కాని (వేరే) అచ్చులు వస్తే, అప్పుడు 'ఇ' స్థానంలో 'య్', 'ఉ' స్థానంలో 'వ్', 'ఋ' స్థానంలో 'ర్' ఆదేశంగా వస్తాయి.
- వివరణ: 'ఇ, ఉ, ఋ' లకు అసవర్ణ అచ్చులు పరమైనప్పుడు 'య్, వ్, ర్' అనే యణ్ణులు ఆదేశంగా వస్తాయి. అందుకే దీనిని యణాదేశ సంధి అంటారు.
- ఉదాహరణలు:
- అతి + అంతం = అత్యంతం (ఇ + అ = య్)
- సు + ఆగతం = స్వాగతం (ఉ + ఆ = వ్)
- పితృ + ఆజ్ఞ = పిత్రాజ్ఞ (ఋ + ఆ = ర్)
5. జష్త్వ సంధి (Jashthva Sandhi)
- సూత్రం: క, చ, ట, త, ప లకు వర్గ తృతీయ, చతుర్థాక్షరాలు, య, ర, ల, వ, హ లు పరమైనప్పుడు క, చ, ట, త, ప లకు గ, జ, డ, ద, బ లు ఆదేశమగును.
- వివరణ: వర్గ ప్రథమాక్షరాలకు (క, చ, ట, త, ప) వర్గ తృతీయ, చతుర్థాక్షరాలు లేదా య, ర, ల, వ, హ లు పరమైనప్పుడు, ఆ ప్రథమాక్షరాల స్థానంలో వాటి వర్గంలోని తృతీయ అక్షరాలు (గ, జ, డ, ద, బ) ఆదేశంగా వస్తాయి.
- ఉదాహరణలు:
- వాక్ + ఈశ = వాగీశ (క్ + ఈ = గ్)
- అచ్ + అంతం = అజంతం (చ్ + అ = జ్)
- షట్ + ఆననం = షడాననం (ట్ + ఆ = డ్)
- సత్ + ఆనందం = సదానందం (త్ + ఆ = ద్)
- సుప్ + అంతం = సుబంతం (ప్ + అ = బ్)
6. శ్చుత్వ సంధి (Shchutva Sandhi)
- సూత్రం: సకార త వర్గములకు శకార చ వర్గములు పరమైనప్పుడు శకార చ వర్గములే ఆదేశమగును.
- వివరణ: 'స్' లేదా 'త్' వర్గ అక్షరాలకు ('త, థ, ద, ధ, న') 'శ్' లేదా 'చ్' వర్గ అక్షరాలు ('చ, ఛ, జ, ఝ, ఞ') పరమైనప్పుడు, 'స్' స్థానంలో 'శ్', 'త్' వర్గ అక్షరాల స్థానంలో 'చ్' వర్గ అక్షరాలు ఆదేశంగా వస్తాయి.
- ఉదాహరణలు:
- తపస్ + చర్యం = తపశ్చర్యం (స్ + చ = శ్చ్)
- సత్ + చిత్ = సచ్చిత్ (త్ + చి = చ్చి)
- శరత్ + చంద్రుడు = శరచ్చంద్రుడు (త్ + చ = చ్చ)
ముఖ్య గమనిక: సంస్కృత సంధులు తెలుగులో ఎక్కువగా తత్సమ పదాలలో కనిపిస్తాయి.
సవర్ణదీర్ఘ సంధిలో 'సవర్ణ' అంటే ఒకే రకమైన అచ్చులు అని అర్థం. గుణ సంధిలో 'ఏ, ఓ, అర్' లను గుణాలు అంటారు. వృద్ధి సంధిలో 'ఐ, ఔ' లను వృద్ధులు అంటారు.
సంస్కృత సంధులు చాలా సూత్రబద్ధంగా ఉంటాయి. ప్రతి సంధి సూత్రాన్ని, దానికి సంబంధించిన 2-3 ఉదాహరణలను బాగా సాధన చేయండి. ముఖ్యంగా సవర్ణదీర్ఘ, గుణ, వృద్ధి, యణాదేశ సంధులు తరచుగా అడుగుతారు.
కొన్ని ఇతర సంధులు
పైన పేర్కొన్న ప్రధాన సంధులతో పాటు, తెలుగు వ్యాకరణంలో మరికొన్ని సంధులు ఉన్నాయి, అవి కూడా పరీక్షలలో అడగబడతాయి.
1. రుగాగమ సంధి (Rugagama Sandhi)
- సూత్రం: కర్మధారయ సమాసమందు అలుక్ సమాసమునందు 'రు' ఆగమముగా వచ్చును.
- వివరణ: కర్మధారయ సమాసంలో ఉన్న కొన్ని పదాలకు 'రు' అనే అక్షరం ఆగమంగా (కొత్తగా) వస్తుంది.
- ఉదాహరణలు:
- పేద + కాలు = పేదఱాలు (పేదరాలు)
- చిగురు + ఆకు = చిగురాకు
- కెంపు + తామర = కెంధామర (ఇక్కడ 'రు' లోపించి 'ధ' వచ్చింది)
2. ద్విరుక్తటకార సంధి (Dvirukta Takara Sandhi)
- సూత్రం: కుఱు, చిఱు, కడు, నడు, నిడు శబ్దముల తుది అచ్చునకు అచ్చు పరమైనప్పుడు ద్విరుక్తటకారం ఆదేశమగును.
- వివరణ: 'కుఱు, చిఱు, కడు, నడు, నిడు' అనే పదాల చివర ఉన్న అచ్చుకు అచ్చు పరమైనప్పుడు, 'ట్ట్' అనే ద్విరుక్తటకారం ఆదేశంగా వస్తుంది.
- ఉదాహరణలు:
- కుఱు + ఉసురు = కుఱ్టుసురు
- చిఱు + ఎలుక = చిఱ్టెలుక
- కడు + ఆకలి = కట్టాకలి
3. పుంప్వాదేశ సంధి (Pumpvadesha Sandhi)
- సూత్రం: కర్మధారయ సమాసమందు 'పుంప్' ఆదేశమగును.
- వివరణ: కర్మధారయ సమాసంలో కొన్ని విశేషణాలకు 'పుంప్' అనే అక్షరం ఆదేశంగా వస్తుంది.
- ఉదాహరణలు:
- సారస + నేత్రుడు = సారసనేత్రుడు (ఇక్కడ 'పుంప్' లోపించి 'న' వచ్చింది)
- మధుర + వాక్కు = మధురవాక్కు
4. పడ్వాది సంధి (Padwadi Sandhi)
- సూత్రం: పడ్వాదులు పరమైనప్పుడు మువర్ణమునకు లోపంబును, పూర్వస్వరమునకు దీర్ఘంబును విభాషనగు.
- వివరణ: 'పడ్వాదులు' (పడు, పెట్టు, పోవు వంటివి) పరమైనప్పుడు, పూర్వ పదం చివర ఉన్న 'ము' వర్ణం లోపించి, పూర్వ స్వరం దీర్ఘంగా మారవచ్చు లేదా మారకపోవచ్చు.
- ఉదాహరణలు:
- ధర్మము + పడి = ధర్మంబుపడి / ధర్మంపడి
- కార్యము + చేయు = కార్యంబుచేయు / కార్యం చేయు
5. సరళాదేశ సంధి (Saraladesha Sandhi)
- సూత్రం: ద్రుత ప్రకృతికము మీది పరుషములకు సరళములగు.
- వివరణ: 'ద్రుతం' (న్) చివర ఉన్న పదానికి పరుషాలు (క, చ, ట, త, ప) పరమైనప్పుడు, ఆ పరుషాలు వాటి వర్గంలోని సరళాలుగా (గ, జ, డ, ద, బ) మారతాయి.
- ఉదాహరణలు:
- పూచెను + కలువలు = పూచెనుగలువలు
- వచ్చెను + తమ్ముడు = వచ్చెనుదమ్ముడు
ఈ సంధులు కూడా తెలుగు వ్యాకరణంలో ముఖ్యమైనవే. వీటి సూత్రాలు, ఉదాహరణలు బాగా గుర్తుంచుకోండి.
ఈ సంధులు ప్రధాన సంధులంత తరచుగా రాకపోయినా, వీటిని కూడా అర్థం చేసుకోవడం అవసరం. ముఖ్యంగా పోటీ పరీక్షలలో వీటిపై ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.
సంధి విడదీయడం మరియు సంధి చేయడం
సంధిని అర్థం చేసుకోవడంలో రెండు ప్రధాన నైపుణ్యాలు ఉన్నాయి: సంధి విడదీయడం (సంధి విచ్ఛేదనం) మరియు సంధి చేయడం (సంధానం).
సంధి విడదీయడం (Sandhi Vidadheeyadam)
- లక్ష్యం: కలిసిన పదాన్ని దాని మూల పదాలుగా విడగొట్టడం.
- విధానం:
- ఇచ్చిన పదాన్ని జాగ్రత్తగా పరిశీలించండి.
- పదంలో ఏ అక్షరం వద్ద మార్పు జరిగిందో గుర్తించండి.
- ఆ మార్పు ఏ సంధి సూత్రానికి అనుగుణంగా ఉందో విశ్లేషించండి.
- సూత్రం ఆధారంగా పూర్వ పదం మరియు పర పదం ఏమై ఉంటాయో ఊహించండి.
- విడదీసిన పదాలకు అర్థం ఉందో లేదో తనిఖీ చేయండి.
- ఉదాహరణలు:
- రామాలయం: 'మా' లో 'ఆ' దీర్ఘం ఉంది. 'అ' కారానికి 'అ' కారం పరమై 'ఆ' దీర్ఘం వచ్చింది. కాబట్టి, రామ + ఆలయం (సవర్ణదీర్ఘ సంధి).
- దేవేంద్రుడు: 'వే' లో 'ఏ' కారం ఉంది. 'అ' కారానికి 'ఇ' కారం పరమై 'ఏ' కారం వచ్చింది. కాబట్టి, దేవ + ఇంద్రుడు (గుణ సంధి).
- రాముడతడు: 'డ' లో 'అ' కారం లోపించి 'ఉ' కారానికి 'అ' కారం పరమైంది. కాబట్టి, రాముడు + అతడు (ఉత్వ సంధి).
- మేనల్లుడు: 'న' లో 'అ' కారం లోపించి 'అ' కారం పరమైంది. కాబట్టి, మేన + అల్లుడు (అత్వ సంధి).
సంధి చేయడం (Sandhi Cheyadam)
- లక్ష్యం: రెండు వేర్వేరు పదాలను సంధి నియమాల ప్రకారం కలిపి ఒకే పదంగా మార్చడం.
- విధానం:
- ఇచ్చిన రెండు పదాలను గుర్తించండి.
- మొదటి పదం చివరి అక్షరం (పూర్వ స్వరం) మరియు రెండవ పదం మొదటి అక్షరం (పర స్వరం) ఏవో కనుగొనండి.
- ఈ రెండు అక్షరాల కలయిక ఏ సంధి సూత్రానికి వర్తిస్తుందో నిర్ణయించండి.
- ఆ సంధి సూత్రం ప్రకారం మార్పును వర్తింపజేసి పదాన్ని కలపండి.
- కలిపిన పదం సరైనదేనా అని తనిఖీ చేయండి.
- ఉదాహరణలు:
- విద్య + ఆలయం: పూర్వ స్వరం 'ఆ' (ద్య లో), పర స్వరం 'ఆ'. 'ఆ' + 'ఆ' = 'ఆ' (సవర్ణదీర్ఘ సంధి). కలిపితే విద్యాలయం.
- గణ + ఈశుడు: పూర్వ స్వరం 'అ' (ణ లో), పర స్వరం 'ఈ'. 'అ' + 'ఈ' = 'ఏ' (గుణ సంధి). కలిపితే గణేశుడు.
- అది + ఎక్కడ: పూర్వ స్వరం 'ఇ' (ది లో), పర స్వరం 'ఎ'. 'ఇ' + 'ఎ' = 'ఎ' (ఇత్వ సంధి). కలిపితే అదెక్కడ.
- సు + ఆగతం: పూర్వ స్వరం 'ఉ' (సు లో), పర స్వరం 'ఆ'. 'ఉ' స్థానంలో 'వ్' ఆదేశం (యణాదేశ సంధి). కలిపితే స్వాగతం.
ఈ రెండు నైపుణ్యాలు సంధుల అధ్యయనంలో ఒకదానికొకటి పూరకంగా ఉంటాయి. ఎంత ఎక్కువ సాధన చేస్తే అంత సులభంగా సంధులను గుర్తించగలరు మరియు ప్రయోగించగలరు.
పరీక్షలలో సంధి విడదీయడం లేదా సంధి చేయడం రెండూ అడుగుతారు. ఒక పదం ఇచ్చి సంధి పేరు అడగవచ్చు. కాబట్టి, ప్రతి సంధి సూత్రం, దాని ఉదాహరణలు బాగా గుర్తుంచుకోవాలి.
సంధి విడదీసేటప్పుడు లేదా కలిపేటప్పుడు, విడదీసిన పదాలకు లేదా కలిపిన పదానికి సరైన అర్థం ఉందో లేదో సరిచూసుకోవడం మర్చిపోవద్దు. అర్థం లేని పదాలు ఏర్పడితే, మీ సంధి విచ్ఛేదనం లేదా సంధానం తప్పు కావచ్చు.
